शब्दसङ्ग्रहः १ ।


ॐ

ईसवी-वर्षस्य मे-मासस्य १९-तमे दिनाङ्के रविवासरे प्रभाते ०८-३० वादने अद्ययावतीकृतम् ।

भेंडी - भिण्डिः ,  भोपळा - तुम्बी , पडवळ - पटोलः ,  वांगे - वृन्ताकम् , बटाटा - आलुकम् ,  कांदा - पलाण्डुः कन्दर्पः , कोबी - हारितः ,  गाजर - गृञ्जनम् रक्तमूलकम् , रताळे - रक्तकन्दः  रक्तकन्दकम् , मुळा - मूलकः , मेथी - मेथिका , पालक - पालङ्की ,  दुधीभोपळा - तुम्बः , काकडी - कर्कटी , कर्कटिका , बीट - स्वादुकन्दः  स्वादुकन्दकम् ,

लिंबू - निम्बुकम् ,  लसूण - लशुनम् , आले - आर्द्रकम् ,  मिरची - मरिचिका , मिरी - मरीचम् कटुकम्  पवितम् , मोहरी ( राई ) - सर्षपः

तांदूळ - तण्डुलः ,  गहू - गोधूमः , चणा - चणकः ,उडीद - माषः ,  मसूर - मसूरः , डाळ - दलम् दली दलिः दलिका ,  मूग - मुद्ग: मुद्गलः

चिंच - चिञ्चा ,  धान्य - धान्यम् ,  बर्फ - हिमम् , आईसक्रीम - दुग्धहिमम् ,  वेफर - खृजनः सुकृन्तः , चिप / फोड / तुकडा - शकलः  शकली शकलिका , पक्वान्न - मिष्टान्नम् , मिठाई - सुमिष्टी  मिष्टिका , गोडधोड -मधुमिष्टकम् , सँडविच - सन्धविचम् , आवळा - आमलकम् ,  
आंबाफळ - आम्रम्  आम्रफलम् , कैरी - आम्रिका ,   आंबाझाड - आम्रः आम्रवृक्षः , केळेफळ - कदली कदलीफलम् ,  केळेझाड - कदलिका , द्राक्षफळ - द्राक्षा , द्राक्षवेल - द्राक्षावल्ली , डाळिंब - दाडिमम् ,  जांभूळ - जम्बूफलम् , बोरफळ - बदरः , बोरझाड - बदरी बदरिका , संत्रे - नारङ्गम्

सुपारी - पूगीफलम् ,  फणसफळ - पनसम् , फणसझाड - पनसः ,  नारळ - नारिकेलः , अंजीर - अञ्जीरम् ,  जांभूळ - जम्बूलम् , जांब - जम्बुः

कमळफूल - कमलम् ,  कमळवेल - कमलिनी , जाई - माल्लिका ,  जुई - युथिका , मोगराफूल - मल्लिका , मोगराझाड - मल्लिकः , पारिजातकफूल - पारिजातम् , पारिजातकझाड - पारिजातः ,  चाफाफूल - चम्पकम् , चाफाझाड - चम्पकः , बकुळफूल - बकुलम् , बकुळीझाड - बकुलः बकुली , गुलाब - पाटलः , केवडा - केतकी , धोतरा - धत्तुरम् ,  जास्वंद - जपा , चमेली - मालती

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

एकवचनम् / बहुवचनम् / ----द्वयम् ।

ॐ एकवचनम् (Singular) । एषः (this - mas.) ,    एषा (this - fem.) ,    एतत् / द् (this - neu.). सः (that - m. ,  he) ,  सा (that - f. ,  she) ,   तत् / द् (that - n. ,  it). अस्ति ।   ( is ) एषः / स: चषकः  (अस्ति ) ।                   एषा / सा    शराविका / कूपी   (अस्ति ) । This / That (is) (a)  cup.     This / That  (is) (a)    saucer / bottle.  एतत् / तत् भाण्डम्   (अस्ति ) । This / That  (is) (a) pot. In Sanskrit forms of the verb to be ( am / is /are )  are omitted generally and taken for granted. एषः  वृक्षः।    एषा लता ।  एतत् फलम् । सः कृष्णः ।                          सा राधिका ।                    That (is) Krish...
Read more

त्रिवारं स्वागतम् । अभिवादनं च ।

ॐ है संस्कृतबान्धवाः !  अयि संस्कृतप्रेमिजनाः !  हला संस्कृतसख्यः ! भवतां सर्वेषाम् इतः त्रिवारं स्वागतम् ।  अभिवादनं च । हो ! हो !  अतिहर्षोल्लासिता अहं संस्कृतभाषिणी सर्वेषां मेलनेन ।  अहं संस्कृत-सम्भाषण-प्रेमिका ।  भवद्भिः सह सम्भाषणाय अतीव उत्सुका ।  इतः अग्रे वयं सर्वे मिलित्वा एव संस्कृते सम्भाषणं कुर्मः ।   हे स्नेहिताः ,  अहम् अपि संस्कृतसम्भाषणे नूतना ।  अतः स्खलनशीला ।  किन्तु दोषाणां भयं किमर्थम् ?  जन्मजात निर्दोषत्वं केन प्राप्तम् ?  दोषैः एव प्रगतिः भवति ।  दोषः एव यशसः सोपाने प्रथमं पदम्।  दोषयुतः मार्गः निर्दोषत्वं प्रति गच्छति ।  यः चलति सः एव स्खलति ।  यः स्खलति सः एव फलति ।  ये स्खलन्तं जनं हसन्ति ते तत्र एव तिष्ठन्ति ।  किन्तु स्खलन् जनः पुनः उत्थाय अग्रे गच्छति ।  वयं स्खलिताः भवामः पुनरुत्थानाय । तर्हि सखिनः !  विवेकानन्द-महाभागानां शब्दान् उपयुज्य वदामि ,  "उत्तिष्ठत ,  जाग्रत ,  प्राप्य धैर्यं (संस्क...
Read more

स्व-परिचयः । Self introduction.

 ॐ अहम् ---- ।  भवान् कः ? I (am) ---- .  Who (are) you ? स्वनाम कथयित्वा पुरुषं प्रति प्रश्नः - (question  to a male) अहं   मोहनः   /   कल्पना ।       भवान्    कः ? अहम्   अभिलाषः   /   अभिलाषा ।       भवान्    कः ? पुरुषस्य उत्तरम् - अहं   राजीवः ।     /  अहम्  उदयः । स्वनाम कथयित्वा महिलां प्रति प्रश्नः - (question  to a female) अहं  जीवनः ।  अहं   जीविता ।     भवती    का ? अहम्   उमेशः ।   अहम्   ईशा ।       भवती    का ? महिलायाः उत्तरम् - अहं   वन्दना ।      /  अहम्   उषा । लेखन-नियमः - शब्दान्ते ,  किन्तु वाक्यान्ते न  (at the end of a word ,  but not at the end of a sentence)       अग्रिमम् अक्षरं स्वरः (vowel) अस्त...
Read more